Het Joods Manifest is een project van Oy Vey, geïnspireerd door hetZwart Manifest. Het is ontstaan uit gesprekken met honderden Joden in Nederland. De gesprekken begonnen met een vraag en een lezing, en begonnen en eindigden met gesprekken over het essay van Yael van der Wouden Het (niet) lezen van Anne Frank:
Het (niet) lezen van Anne Frank – De Gids (NL)
On (not) reading Anne Frank (EN)
Daarnaast verbeeldden we mogelijke Joodse toekomsten, spraken we over wat wel en niet te herstellen valt, en over het Joods-zijn in een niet-Joodse wereld, naast vele andere onderwerpen.
Belangrijk is dat het manifest, in de lange Joodse traditie van commentaar op fundamentele teksten, onvoltooid is. Het nodigt uit tot commentaar. Als je geïnteresseerd bent in het indienen van commentaar in het Engels of Nederlands en je Joods bent in Nederland of wortels hebt in Nederland, vul dan het onderstaande formulier in om contact met ons op te nemen.
Wat is Joodser dan praten over wat het betekent om Joods te zijn?
Joods-zijn is dynamisch, gevormd door geschiedenis, gemeenschap en gesprek. Daarom staat dialoog centraal in het Joods Manifest—een project dat bedoeld is om meer inzicht te geven in het Joodse leven in Nederland en de reductie van Joods-zijn tot religie, de Holocaust en de staat Israël uit te dagen. Het Manifest is zowel een herinnering als een statement: onze aanwezigheid in dit land is lang en rijk, en ons leven omvat zoveel meer dan trauma, oorlog en pijn.
Wat hebben Joden in Nederland nodig om zich veilig en vrij te voelen?
Dit was een van de kernvragen in onze gesprekken. Hoe zorgen we ervoor dat Joodse cultuur en Joods leven tot bloei komen in de Nederlandse samenleving? Hoe kan antisemitisme effectief aangepakt worden? Om deze vragen te beantwoorden, maakten we een bewuste keuze: we gaven prioriteit aan stemmen die vaak over het hoofd worden gezien of ondervertegenwoordigd zijn binnen Joodse instituties. Natuurlijk bleef er ook ruimte voor de stemmen van hen die vaker wel gezien en/of vertegenwoordigd worden.
Voor sommigen voelde het institutionele Jodendom niet als thuis—om uiteenlopende redenen, zoals gender- en seksuele identiteit, vragen over afstamming, of de sterke beveiliging van Joodse ruimtes. Om deze stemmen te betrekken, zetten we in op persoonlijke benadering: koffiedates, één-op-één gesprekken en uitnodigingen via mond-tot-mondreclame. We wisten dat een gezamenlijk geschreven document alleen mogelijk was door echt te luisteren—vooral naar mensen die verbinding en gemeenschap zochten, maar niet goed wisten waar ze die konden vinden.
Een Joodse benadering van leren
Onze methode was geworteld in Joodse leermethoden. Elke sessie begon met een prikkelende vraag—misschien een tekst, een korte film, een presentatie of een lied. Vervolgens gingen deelnemers in tweetallen in gesprek, volgens de klassieke chavruta-methode, voordat ze terugkeerden naar de groep om inzichten te delen. Deze eeuwenoude manier van studeren, gebruikt bij het leren van Tora en Talmoed, zorgde ervoor dat iedereen de ruimte kreeg om te spreken.
Een levend document, een groeiende beweging
Na 2,5 jaar gesprekken en 6 maanden van analyse, schrijven en vormgeving werd het Joods Manifest gelanceerd op 21 november 2024—niet alleen als boek, maar als beweging. Het werd gepresenteerd met een viering, een website, een soundscape en, het allerbelangrijkst, een open uitnodiging om meer stemmen toe te voegen.